از آن زمان كه دنيا را آفريده به آن نگاه نكرده است . « 1 » امّا دشمنى دنيا به دوستان خدا اين است كه خود را براى آنها آراسته است و درخشندگى و تازگى خود را شامل آنها ساخته تا تلخى صبر در بريدن از آن را بچشند و امّا دشمنى دنيا نسبت به دشمنان خدا اين است كه آنها را با مكر و حيلهء خود بتدريج زير نظر مىگيرد و با تورهاى خود شكارشان مىكند تا به آن اعتماد كنند . آنگاه آنها را خوار و از اوّل محتاج‌تر سازد پس از دنيا ميوهء حسرت بچينند كه در برابر آن جگرها پاره مىشود ، آن گاه براى هميشه آنان را از سعادت محروم مىسازد و آنها در فراق دنيا حسرت مىخورند و از حيله گريهايش مىنالند و كسى به فريادشان نمىرسد بلكه به آنها گفته مىشود : قالَ اخْسَؤُا فِيها وَ لا تُكَلِّمُونِ ؛ « 2 » أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْحَياةَ الدُّنْيا بِالْآخِرَةِ فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ « 3 » و هر گاه گرفتاريها و بديهاى دنيا بسيار باشد ناگزير بايد حقيقت دنيا و ماهيّت آن را شناخت ؛ و از حكمت آفرينش آن با توجّه به دشمن بودنش آگاه شد ، و راههاى فريبكارى و بديهاى آن را درك كرد زيرا كسى كه بدى را نمىشناسد از آن نمىپرهيزد و احتمال مىرود كه بدان گرفتار شود ، و ما نكوهش دنيا و مثالهايش و حقيقت دنيا و شرح معانى آنها و انواع شغلهاى مربوط به دنيا و دليل نياز به شغلهاى اصولى ، و علّت روى گرداندن مردم از خدا به سبب سرگرمى به امور زايد دنيا را به خواست خدا شرح مىدهيم . شرح نكوهش دنيا ( 1 ) در نكوهش دنيا آيات و مثلهاى فراوان وارد شده و بيشتر قرآن در مورد نكوهش دنيا و برگرداندن مردم از دنيا و دعوتشان به آخرت است ، بلكه هدف

--> ( 1 ) چنان كه به زودى در حديث خواهد آمد . ( 2 ) مؤمنون / 108 : مىگويد دور شويد در دوزخ ، و با من سخن مگوئيد . ( 3 ) بقره / 86 : اينها همان كسانند كه آخرت را به زندگى دنيا فروخته‌اند لذا در مجازات آنها تخفيف داده نمىشود و كسى آنها را يارى نخواهد كرد .